Czasami je kochamy, czasami si\u0119 ich boimy, ale jedno jest pewne – zawsze powinni\u015bmy je podziwia\u0107 i szanowa\u0107. Pszczo\u0142y, bo o nich mowa, to nasi mali, niewidoczni i czasem przera\u017caj\u0105cy towarzysze \u017cycia na Ziemi ludzi, drzew i kwiat\u00f3w. By\u0142y z nami zawsze, a teraz musimy zadba\u0107 o to, by pozosta\u0142y z nami niezagro\u017cone. Przyjrzyjmy si\u0119 bli\u017cej tym dzielnym robotnicom, wojowniczkom i matkom.<\/b><\/p>\n
<\/p>\n
W celu okre\u015blenia, kiedy dok\u0142adnie pszczo\u0142y pojawi\u0142y si\u0119 na Ziemi, nale\u017cy przyjrze\u0107 si\u0119 historii flory na naszej planecie. To w\u0142a\u015bnie pojawienie si\u0119 pierwszych kwiat\u00f3w ukszta\u0142towa\u0142o dzieje zwierz\u0105t, w szczeg\u00f3lno\u015bci tych odpowiedzialnych za zapylanie. Pierwsze \u015blady kwiat\u00f3w, dok\u0142adniej formy kwiat\u00f3w wodnych, znaleziono na terenie wsp\u00f3\u0142czesnych Chin i datuje je si\u0119 na 125 mln lat. Jednak\u017ce ze wzgl\u0119du na swoje \u015brodowisko, nie przypuszcza si\u0119, aby prapszczo\u0142a prowadzi\u0142a wodne \u017cycie. Nale\u017cy zatem wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 czas, jakiego ro\u015blinno\u015b\u0107 z kwiatostanami potrzebowa\u0142a na zadomowienie si\u0119 na suchym l\u0105dzie, aby da\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 owadom do ewolucji i dostosowania si\u0119 do potrzeb wyst\u0119puj\u0105cej lokalnie flory.<\/span><\/p>\n Ustalono ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, i\u017c pszczo\u0142y towarzyszy\u0142y ju\u017c dinozaurom, oraz \u017ce potrafi\u0142y przetrwa\u0107 kataklizm sprzed 65 mln lat, kt\u00f3ry pozbawi\u0142 planet\u0119 jej najwi\u0119kszych mieszka\u0144c\u00f3w. Na podstawie bada\u0144 archeologicznych, pojawienie si\u0119 pszcz\u00f3\u0142 szacuje si\u0119 na 100 mln lat temu. Jest to oko\u0142o 10 mln lat po pojawieniu si\u0119 pierwszych kwiat\u00f3w l\u0105dowych wytwarzaj\u0105cych py\u0142ek i nektar. Jak wida\u0107, pszczo\u0142y towarzyszy\u0142y historii \u017cycia na Ziemi od samego jej pocz\u0105tku. Ich wielomilionowa obecno\u015b\u0107 sugeruje ich warto\u015b\u0107 dla ca\u0142ego globalnego ekosystemu. Dlaczego jednak tak si\u0119 dzieje?<\/span><\/p>\n Codzienno\u015b\u0107 pszcz\u00f3\u0142 w gruncie rzeczy sprowadza si\u0119 do zapewniania sobie pokarmu oraz kontynuacji gatunku. To pierwsze odbywa si\u0119 ze spor\u0105 korzy\u015bci\u0105 dla \u015brodowiska. Aby zdoby\u0107 po\u017cywienie, pszczo\u0142a odwiedza okoliczne ro\u015bliny w poszukiwaniu po\u017cywnego nektaru wytwarzanego przez kwiatostany. Nektar ten jest sprytn\u0105 metod\u0105 ro\u015blin do przyci\u0105gni\u0119cia owad\u00f3w. Dzi\u0119ki ich obecno\u015bci i oblatywaniu wszystkich okolicznych kwiat\u00f3w danego gatunku ro\u015bliny, nast\u0119puje wymiana py\u0142k\u00f3w. Tylko dzi\u0119ki takiej wymianie ro\u015bliny kwiatowe s\u0105 w stanie si\u0119 rozmna\u017ca\u0107. Oczywi\u015bcie ro\u015bliny nie polegaj\u0105 jedynie na owadach, kt\u00f3rych zasi\u0119g jest ograniczony, lecz tak\u017ce na wietrze, wodzie oraz innych zwierz\u0119tach, w tym innych owadach jak na przyk\u0142ad motyle.<\/span><\/p>\n <\/p>\n Nie spos\u00f3b jednak zaprzeczy\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie pszczo\u0142y s\u0105 odpowiedzialne za zapylanie ponad 90% ro\u015blin, oraz a\u017c 77% gatunk\u00f3w ro\u015blin uprawnych na \u015bwiecie. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki ich ci\u0119\u017ckiej, codziennej pracy mo\u017cemy cieszy\u0107 si\u0119 pysznymi warzywami i owocami. Po\u015brednio wp\u0142ywaj\u0105 one tak\u017ce na produkcj\u0119 produkt\u00f3w zwierz\u0119cych, kt\u00f3re karmione s\u0105 ro\u015blinami tak\u017ce zapylanymi przez pszczo\u0142y. Dzikie zwierz\u0119ta tak\u017ce korzystaj\u0105 z ich po\u015bwi\u0119cenia, konsumuj\u0105c owoce powsta\u0142e w wyniku zapylania.<\/span><\/p>\n Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 ponad 20 000 owad\u00f3w w \u015bwiatowej populacji pszczo\u0142owatych, z czego a\u017c 470 gatunk\u00f3w zamieszkuje Polsk\u0119. Z tej ca\u0142ej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci jedynie pszczo\u0142a miodna pozostaje pod opiek\u0105 cz\u0142owieka, zamieszkuje pasiek\u0119 i daje mi\u00f3d. Pozosta\u0142e gatunki to owady \u017cyj\u0105ce zar\u00f3wno samotnie, jak i w spo\u0142eczno\u015bciach na terenach las\u00f3w, \u0142\u0105k i bagien. To w\u0142a\u015bnie one wymagaj\u0105 naszej wi\u0119kszej atencji, skierowanej na ich ochron\u0119.<\/span><\/p>\n <\/p>\n Opr\u00f3cz podzia\u0142u gatunkowego, pszczo\u0142y r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 w obr\u0119bie w\u0142asnego roju. Wyr\u00f3\u017cniamy kr\u00f3low\u0105 matk\u0119, trutnia oraz robotnice, kt\u00f3re posiadaj\u0105 r\u00f3\u017cne przypisane sobie zadania. Kr\u00f3lowa-matka ju\u017c w par\u0119 dni po urodzeniu dokonuje przelotu godowego, podczas kt\u00f3rego zostaje zap\u0142odniona przez 10-30 trutni. Nast\u0119pnie udaje si\u0119 do ula, gdzie jej zaj\u0119ciem jest sk\u0142adanie jaj, przez nawet 5 lat. Trutnie natomiast to pszczo\u0142y, kt\u00f3rych jedynym zadaniem jest unasiennienie kr\u00f3lowej. Po wszystkim biedny trute\u0144 umiera.<\/span><\/p>\n <\/p>\n Pszczo\u0142y robotnice to \u017ar\u00f3d\u0142o wszelkiej aktywno\u015bci w roju. S\u0105 one odpowiedzialne za czyszczenie kom\u00f3rek, do kt\u00f3rych kr\u00f3lowa sk\u0142ada jaja, piel\u0119gnowanie larw, wypacanie wosku i budowa plastr\u00f3w, odbieranie nektaru od robotnic-zbieraczek, str\u00f3\u017cowanie u wej\u015bcia, wentylowanie ula oraz oczywi\u015bcie zbieranie pokarmu (nektaru, py\u0142ku) i wody. Ka\u017cda robotnica odpowiada za swoje jedno przypisane zadanie, lecz mo\u017ce ona zosta\u0107 oddelegowana wedle aktualnych potrzeb roju.<\/span><\/p>\n Pszczo\u0142y to silne, uparte i pracowite owady, kt\u00f3re \u015bwietnie opanowa\u0142y \u017cycie w spo\u0142eczno\u015bci, o kt\u00f3r\u0105 dbaj\u0105 z pe\u0142nym po\u015bwi\u0119ceniem. Dlaczego zatem, pomimo swojemu niesamowitemu charakterowi oraz znaczeniu dla planety, w ostatnich latach coraz wi\u0119cej s\u0142ycha\u0107 o ich malej\u0105cej populacji?<\/span><\/p>\n <\/p>\n G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 masowego wymierania pszcz\u00f3\u0142 jest powszechne i globalne u\u017cycie pestycyd\u00f3w w uprawie ro\u015blin. \u015arodki chemiczne rozpylane na polach nie tylko zabijaj\u0105 szkodniki, lecz niestety tak\u017ce po\u017cyteczne owady, takie jak w\u0142a\u015bnie pszczo\u0142y. Post\u0119puj\u0105ca deforestacja natomiast zagra\u017ca wielu dziko \u017cyj\u0105cym gatunkom, kt\u00f3rych naturalnym siedliskiem s\u0105 lasy, a swoje po\u017cywienie zdobywaj\u0105 na kwitn\u0105cych drzewach.\u00a0<\/span><\/p>\n <\/p>\n Kolejnym zab\u00f3jc\u0105 pszcz\u00f3\u0142 s\u0105 patogeny, oraz ich \u0142atwe rozprzestrzenianie si\u0119. Niestety dzi\u0119ki powszechnemu u\u017cyciu antybiotyk\u00f3w w pszczelarstwie, owady przesta\u0142y by\u0107 naturalnie odporne na wiele patogen\u00f3w. Choroby, kt\u00f3re kiedy\u015b nie zagra\u017ca\u0142yby ca\u0142ej populacji, dzi\u015b trzebi\u0105 roje. Do tego wiele pszcz\u00f3\u0142 jest niedo\u017cywionych, co spowodowane jest sztucznym dokarmianiem zim\u0105 oraz po\u017cywieniem si\u0119 nektarem jedynie z monokultur. Mo\u017cna pokusi\u0107 si\u0119 o stwierdzenie, \u017ce pszczo\u0142y niszczy to samo, co ludzi – uboga dieta. Zanieczyszczenie powietrza<\/a> i post\u0119puj\u0105ca urbanizacja tak\u017ce nie wp\u0142ywaj\u0105 dobrze na populacj\u0119 pszcz\u00f3\u0142, cho\u0107 niestety nie tylko na nie.<\/span><\/p>\n Oczywistym jest, \u017ce zar\u00f3wno zmiany w globalnej hodowli pszcz\u00f3\u0142 i uprawy ro\u015blin, jak r\u00f3wnie\u017c walka z deforestacj\u0105 i urbanizacj\u0105 s\u0105 niezb\u0119dne do ochrony tych owad\u00f3w. Jednak\u017ce sami mo\u017cemy zadba\u0107 o to, by w naszym otoczeniu by\u0142o ich wi\u0119cej i cieszy\u0142y nas swoj\u0105 prac\u0105 i jej owocami.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Wszyscy posiadaj\u0105cy ogrody czy mieszkaj\u0105cy w miastach mog\u0105 zadzia\u0142a\u0107 na lokalnym podw\u00f3rku. Hotele dla owad\u00f3w to jeden ze sposob\u00f3w, by da\u0107 schronienie i wytchnienie pszczo\u0142om poszukuj\u0105cym po\u017cywienia. Wystawienie poide\u0142ka tak\u017ce u\u0142atwi im codzienno\u015b\u0107, szczeg\u00f3lnie podczas ciep\u0142ych miesi\u0119cy. Je\u015bli mamy mo\u017cliwo\u015b\u0107, posad\u017amy ro\u015bliny miododajne lub forsujmy ide\u0119 miejskich \u0142\u0105k. Sadz\u0105c drzewa razem z <\/span>Posadzimy.pl<\/span><\/a> pomo\u017cesz przywr\u00f3ci\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 \u015brodowisku, daj\u0105c naturalne schronienie dla wielu dziko \u017cyj\u0105cych gatunk\u00f3w pszcz\u00f3\u0142.<\/span><\/p>\nWielka odpowiedzialno\u015b\u0107 na pasiastych barkach<\/h2>\n
Wszystkie oblicza pszczo\u0142y<\/h2>\n
Dlaczego pszczo\u0142om si\u0119 nie wiedzie?<\/h2>\n
Pom\u00f3\u017cmy pszczo\u0142om<\/h2>\n